Dieta na wzrost pomaga dziecku wykorzystać genetyczny potencjał i dostarcza składników szczególnie ważnych dla rosnącego organizmu: białka (0,83–0,92 g na kilogram masy ciała dziennie wg Norm żywienia 2024), wapnia (1000 mg u dzieci w wieku 4–9 lat, 1300 mg w wieku 10–18 lat), witaminy D (15 µg, czyli 600 IU dziennie), cynku (5–11 mg dziennie zależnie od wieku i płci) oraz kwasów omega-3. Badania bliźniąt przypisują genom ok. 80% różnic we wzroście między ludźmi, a resztę warunkom życia, wśród których jest żywienie. Dieta nie pozwoli jednak przekroczyć wzrostu zapisanego w genach.
Poniżej znajdziesz tabelę norm żywieniowych dla poszczególnych grup wiekowych, opis roli każdego składnika, sekcję o związku snu z hormonem wzrostu (GH) oraz zasady diety, których warto przestrzegać. W osobnej sekcji porównujemy potrzeby nastolatków, dorosłych i sportowców, a na końcu odpowiadamy na najczęstsze pytania rodziców. Białko, wapń, cynk, żelazo i kwasy omega-3 znajdziesz m.in. w jajkach, nabiale, mięsie, tłustych rybach morskich, roślinach strączkowych, nasionach dyni i kaszy gryczanej.
· aktualizacja:
Genetyka i dieta – co naprawdę decyduje o wzroście?
Większość różnic we wzroście między ludźmi wynika z genów. W badaniu ponad 30 tys. par bliźniąt z ośmiu krajów odziedziczalność wzrostu dorosłych była wysoka we wszystkich populacjach, u kobiet zwykle nieco niższa niż u mężczyzn, a jej oszacowania zależały od przyjętego modelu statystycznego (Silventoinen i wsp., Twin Research 2003). To miara zmienności w populacji, a nie podział przyczyn u jednego dziecka. Resztę różnic tłumaczą warunki życia, takie jak żywienie, sen, aktywność fizyczna i przebyte choroby. Właściwe żywienie pozwala dziecku osiągnąć genetyczny potencjał, ale nie pozwala go przekroczyć. Niedożywienie w życiu płodowym i we wczesnym niemowlęctwie, gdy dziecko rośnie najszybciej, może trwale obniżyć wzrost. Według przeglądu Borer (Nutrients 2025) nie wiadomo, czy później są kolejne okresy szczególnej wrażliwości na żywienie.
Kiedy dieta ma największe znaczenie?
W czasie skoków wzrostowych organizm potrzebuje więcej białka, wapnia i kalorii. W szczycie skoku pokwitaniowego chłopcy rosną zwykle szybciej niż dziewczęta, a skok zaczyna się u nich później. Normy żywienia 2024 zalecają dzieciom i młodzieży w wieku 10–18 lat 1300 mg wapnia dziennie zamiast 1000 mg. W okresie skoku pokwitaniowego rośnie też zapotrzebowanie na cynk i żelazo. Dlatego pediatrzy zwracają uwagę na zbilansowaną dietę nastolatków – zwłaszcza tych, którzy dodatkowo intensywnie trenują.
Kiedy wzrost się zatrzymuje? Zamknięcie nasad kości
Kości długie rosną na długość dzięki chrząstkom wzrostowym (nasadowym), położonym przy ich końcach. W okresie dojrzewania chrząstki te zamykają się i zastępuje je kość, u dziewcząt wcześniej niż u chłopców. Po tym momencie ciało biologicznie nie urośnie już bez interwencji chirurgicznej. Suplementy reklamowane jako „środki na wzrost dla dorosłych” nie mają udowodnionej skuteczności, a ich obietnica jest niezgodna z fizjologią. Dorośli mogą poprawić postawę dzięki ćwiczeniom korekcyjnym i wzmocnieniu mięśni głębokich, ale nie wydłużą kości.
Składniki niezbędne dla wzrostu
Pięć grup składników jest szczególnie ważnych dla rosnącego organizmu: białko (budulec tkanek i kości), wapń z witaminą D3 (mineralizacja kości), cynk (produkcja i funkcjonowanie wielu hormonów), żelazo (transport tlenu i profilaktyka anemii) oraz kwasy omega-3 (DHA jest składnikiem mózgu i siatkówki oka).
Białko – ile i z jakich źródeł?
Białko dostarcza aminokwasów do budowy mięśni, kości, skóry i hormonów. Według Norm żywienia 2024 zalecane spożycie (RDA) białka u dzieci i młodzieży w wieku 4–18 lat wynosi od 0,83 do 0,92 g na kilogram masy ciała dziennie, zależnie od wieku i płci. Osoby trenujące rekreacyjnie zwykle nie potrzebują więcej białka. Normy żywienia 2024 przytaczają też normę 1,2–1,7 g/kg, którą eksperci amerykańskiego Institute of Medicine (IOM) zaproponowali dla sportowców trenujących intensywnie dyscypliny wytrzymałościowe lub siłowe. U nastolatka takie zwiększenie spożycia białka powinien zalecić dietetyk po analizie diety i aktywności. Najlepsze źródła białka: jajka (lekkostrawne, 6 g/szt.), kurczak, indyk, ryby, twaróg, jogurt naturalny, soczewica, ciecierzyca, soja i tofu.
Wapń i witamina D3 – fundamenty kości
Wapń to główny składnik mineralny kości. Według Norm żywienia 2024 zalecane spożycie (RDA) wapnia wynosi 1000 mg dziennie u dzieci w wieku 4–9 lat i 1300 mg u dzieci i młodzieży w wieku 10–18 lat. Witamina D3 reguluje wchłanianie wapnia z jelit i jego osadzanie w kościach – bez niej nawet wysoka podaż wapnia nie zapewni mineralizacji. Dla witaminy D Normy żywienia 2024 podają wystarczające spożycie (AI) 15 µg, czyli 600 IU dziennie, u dzieci i młodzieży w wieku 1–18 lat. To norma spożycia, a nie dawka suplementu. Polskie wytyczne z 2023 roku zalecają zdrowym dzieciom w wieku 4–10 lat suplementację 600–1000 IU dziennie, a nastolatkom w wieku 11–18 lat 1000–2000 IU dziennie. Według tych wytycznych (Płudowski i wsp., Nutrients 2023) od maja do września, przy określonej w nich ekspozycji na słońce, suplementacja nie jest konieczna, choć nadal zalecana i bezpieczna. O suplementacji witaminy D u dziecka i jej dawce decyduje lekarz. Źródła wapnia: mleko (ok. 240 mg w szklance o pojemności 200 ml), jogurt, sery twarde, sardynki z ośćmi, surowe brokuły (47 mg/100 g), migdały, sezam i woda mineralna wapniowa. Źródła witaminy D: tłuste ryby morskie, żółtko jaja, suplementy.
Cynk i żelazo – mikroelementy wzrostu
Cynk wchodzi w skład ponad 300 enzymów i jest niezbędny do produkcji i funkcjonowania wielu hormonów. Niedobór cynku to jedna z udokumentowanych żywieniowych przyczyn zahamowania wzrostu u dzieci. Zapotrzebowanie na cynk zależy od tempa wzrostu i rośnie w okresie skoku pokwitaniowego, szczególnie u chłopców. Według Norm żywienia 2024 zalecane spożycie (RDA) cynku wynosi 5 mg dziennie u dzieci w wieku 4–9 lat, 8 mg w wieku 10–12 lat oraz 11 mg u chłopców i 9 mg u dziewcząt w wieku 13–18 lat. Źródła: mięso czerwone, nasiona dyni, orzechy, kasza gryczana, sery twarde, kakao.
Żelazo transportuje tlen i bierze udział w produkcji hemoglobiny. Niedobór żelaza może prowadzić do niedokrwistości, przy której obniżają się sprawność fizyczna, zdolność koncentracji i odporność na infekcje. Nastolatki – szczególnie dziewczęta po wystąpieniu pierwszej miesiączki – należą do grupy podwyższonego ryzyka. Źródła żelaza hemowego (lepiej wchłanialnego): czerwone mięso, wątróbka, ryby i owoce morza. Żelazo zawierają też jajka. Łącz źródła roślinne (szpinak, soczewica, ciecierzyca) z witaminą C, która według Norm żywienia 2024 zwiększa przyswajanie żelaza niehemowego.
Kwasy omega-3 i magnez
Kwasy tłuszczowe omega-3 są składnikiem błon komórkowych, a DHA występuje w dużej ilości w mózgu i siatkówce oka. Źródłem EPA i DHA są tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, sardynki, śledź), które warto jeść co najmniej 2 razy w tygodniu. Natomiast orzechy włoskie, siemię lniane i olej rzepakowy zawierają inny kwas omega-3, ALA, który organizm przekształca w EPA i DHA tylko w niewielkim stopniu. Tran jest źródłem DHA i witaminy D, ale o jego podawaniu dziecku zdecyduj razem z pediatrą.
Magnez bierze udział w aktywacji witaminy D. Według Norm żywienia 2024 aktywuje ponad 300 enzymów i uczestniczy w ponad 600 reakcjach biochemicznych. Zalecane spożycie (RDA) magnezu wynosi 130 mg dziennie u dzieci w wieku 4–9 lat, 240 mg w wieku 10–12 lat oraz 410 mg u chłopców i 360 mg u dziewcząt w wieku 13–18 lat. Źródła: pestki dyni, kakao, gorzka czekolada, kasza gryczana, orzechy, banany, awokado.
Jak dieta wpływa na hormon wzrostu?
Hormon wzrostu (GH, somatotropina) wydziela przysadka mózgowa pulsacyjnie – najbardziej powtarzalny wyrzut przypada wkrótce po zaśnięciu, na pierwszą fazę głębokiego snu. GH stymuluje produkcję IGF-1 w wątrobie, a IGF-1 bezpośrednio pobudza wzrost kości i tkanek. Dieta, sen i aktywność fizyczna razem regulują wydzielanie GH i żaden z tych czynników nie działa w pojedynkę.
Nocny szczyt GH – związek ze snem
Regularny sen o zalecanej długości sprzyja zdrowiu dziecka. Najbardziej powtarzalny wyrzut GH występuje wkrótce po zaśnięciu. Zalecenia American Academy of Sleep Medicine z 2016 roku, poparte przez American Academy of Pediatrics, dotyczą dzieci i nastolatków, a zalecenia National Sleep Foundation z 2015 roku – dorosłych:
- dzieci 6–12 lat: 9–12 godzin/dobę
- nastolatki 13–18 lat: 8–10 godzin/dobę
- dorośli w wieku 18–64 lat: 7–9 godzin/dobę
Te zalecenia dotyczą ogólnego zdrowia i nie wyznaczają progu, poniżej którego krótszy sen hamuje wzrost. Żeby nie skracać snu, telefon i tablet najlepiej odłożyć co najmniej godzinę przed pójściem do łóżka.
Co obniża poziom hormonu wzrostu?
Wydzielanie GH mogą obniżać m.in. niedobór snu, słodka przekąska zjedzona tuż przed snem, alkohol oraz przewlekły stres. W małym badaniu u siedmiorga niskorosłych dzieci bez niedoboru GH przekąska z pieczywa i soku zjedzona w ciągu 2 godzin przed snem obniżyła stężenie GH w pierwszych 3 godzinach snu (Kodama i wsp., 1996). Badanie nie oceniało tempa wzrastania i nie porównywało różnych kolacji, więc nie wynika z niego, jaki skład ostatniego posiłku sprzyja wzrostowi dziecka.
Tabela norm żywieniowych według wieku
Poniżej zestawiamy dzienne normy spożycia składników ważnych dla wzrostu w trzech grupach wiekowych według Norm żywienia dla populacji Polski (NIZP PZH-PIB, 2024) oraz zalecaną długość snu według American Academy of Sleep Medicine. Tabela służy jako punkt odniesienia, nie jako plan diety – indywidualne zapotrzebowanie ustala dietetyk lub pediatra.
| Składnik | Dzieci 4–9 lat | Dzieci 10–12 lat | Młodzież 13–18 lat | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Białko | 0,85–0,92 g/kg m.c. | 0,89–0,91 g/kg m.c. | 0,83–0,90 g/kg m.c. | Normy 2024 |
| Wapń | 1000 mg | 1300 mg | 1300 mg | Normy 2024 |
| Witamina D | 15 µg (600 IU) | 15 µg (600 IU) | 15 µg (600 IU) | Normy 2024 (AI) |
| Cynk | 5 mg | 8 mg | 11 mg (chłopcy) / 9 mg (dziewczęta) | Normy 2024 |
| Żelazo | 10 mg | 10 mg (dziewczęta po pierwszej miesiączce 15 mg) | 12 mg (chłopcy) / 15 mg (dziewczęta) | Normy 2024 |
| Magnez | 130 mg | 240 mg | 410 mg (chłopcy) / 360 mg (dziewczęta) | Normy 2024 |
| Sen | 10–13 h (4–5 lat) / 9–12 h (6–9 lat) | 9–12 h | 8–10 h | AASM/AAP |
Wartości referencyjne dla zdrowych dzieci i nastolatków bez chorób przewlekłych. Dla białka, wapnia, cynku, żelaza i magnezu tabela podaje zalecane spożycie (RDA), a dla witaminy D wystarczające spożycie (AI). Wyższe spożycie białka (1,2–1,7 g/kg) dotyczy sportowców trenujących intensywnie i wymaga konsultacji z dietetykiem. Źródła: Normy żywienia dla populacji Polski, red. E. Rychlik, K. Stoś, A. Woźniak, H. Mojska, NIZP PZH-PIB 2024; Paruthi S. i wsp., Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, J Clin Sleep Med 2016 (stan na 21 października 2026).
Dieta na wzrost dla nastolatków, dorosłych i sportowców – różnice
Dieta na wzrost wygląda inaczej w zależności od wieku i celu. U dzieci i nastolatków chodzi o wykorzystanie genetycznego potencjału wzrostu kości. U dorosłych, w tym u sportowców, wzrost ciała już się zakończył (po zamknięciu nasad), więc „dieta na wzrost” nie zwiększy u nich wysokości ciała.
- Nastolatki w okresie skoku pokwitaniowego – pełnowartościowe białko w każdym posiłku, 1300 mg wapnia, 15 µg (600 IU) witaminy D jako norma spożycia, regularne ryby, sen 8–10 h. Celem jest optymalna mineralizacja kości i wykorzystanie pełnego potencjału wzrostu.
- Dorośli (po zamknięciu nasad) – naturalny wzrost ciała jest zakończony. Można poprawić postawę i mobilność oraz wzmocnić mięśnie głębokie (joga, pilates, ćwiczenia korekcyjne), ale ćwiczenia nie wydłużają kości.
- Dorośli sportowcy (siłownia, sporty wytrzymałościowe) – wyższa podaż białka (1,2–1,7 g/kg masy ciała), kontrola bilansu energetycznego, regeneracja i sen.
Zasady diety wspierającej wzrost – praktycznie
Dieta wspierająca wzrost to dieta zbilansowana, regularna i wolna od nadmiaru przetworzonej żywności. Poniższe zasady dotyczą zarówno dzieci, jak i nastolatków.
- 5 posiłków dziennie w równych odstępach – śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) zaleca jeść je o stałych porach, w odstępach 3–4 godzin, co sprzyja dobremu wykorzystaniu składników odżywczych.
- Białko w każdym posiłku – jajka, twaróg, mięso, ryby, rośliny strączkowe. Zapewnia to stały dopływ aminokwasów do budowy tkanek.
- Mleko lub jego zamienniki codziennie – nabiał (mleko, jogurt, kefir, sery) to najlepsze źródło wapnia. Według NCEŻ dzieci i młodzież w wieku 4–18 lat powinny pić co najmniej 3–4 szklanki mleka dziennie, które można zastąpić jogurtem naturalnym, kefirem i częściowo serem. Przy nietolerancji laktozy źródłem wapnia mogą być kefir, jogurty bezlaktozowe, sardynki z ośćmi, brokuły, sezam i woda mineralna wapniowa. W przeglądzie 12 badań kontrolowanych dodatkowe ok. 245 ml mleka dziennie wiązało się z przyrostem wysokości ciała większym o ok. 0,4 cm rocznie. Różnica była wyraźniejsza u nastolatków i u dzieci niższych od rówieśników, a jakość dowodów jest umiarkowana (de Beer, Economics and Human Biology 2012).
- Tłuste ryby morskie 2 razy w tygodniu – łosoś, makrela atlantycka, sardynki, śledź, u dzieci w porcjach dostosowanych do wieku. Źródło DHA i witaminy D.
- Warzywa w każdym posiłku, owoce 2–3 razy dziennie – witamina C, błonnik, polifenole.
- Ograniczenie cukrów prostych – słodycze, słodzone napoje i fast food dostarczają pustych kalorii i wypierają z diety składniki budulcowe.
- Pełna dawka snu – 9–12 h u dzieci w wieku 6–12 lat, 8–10 h u nastolatków.
Aktywność fizyczna i sporty obciążeniowe
Aktywność fizyczna stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu i mineralizację kości. Sporty obciążeniowe (bieganie, koszykówka, siatkówka, gimnastyka, tenis) szczególnie korzystnie wpływają na gęstość mineralną kości. WHO zaleca dzieciom i młodzieży w wieku 5–17 lat co najmniej 60 minut dziennie aktywności o intensywności umiarkowanej do dużej, średnio w skali tygodnia.
Czego unikać?
Unikaj alkoholu i nikotyny. Ogranicz słodycze i wysokoprzetworzone przekąski, bo puste kalorie wypierają z diety składniki budulcowe. Dbaj też o zalecaną długość snu (u nastolatków 8–10 h). Restrykcyjne diety odchudzające u nastolatków mogą zahamować wzrost – odchudzanie w fazie wzrostu wymaga konsultacji z pediatrą i dietetykiem.
Ważne ostrzeżenia – kiedy dieta nie wystarczy
Dieta wspiera wzrost tylko w granicach genetycznego potencjału – nie jest w stanie go przekroczyć. Jeśli dziecko wyraźnie odbiega od norm wzrostu w siatce centylowej (poniżej 3. centyla lub powyżej 97.), przyczyną może być choroba, a nie żywienie.
- Niedobór hormonu wzrostu – schorzenie endokrynologiczne wymagające diagnostyki i leczenia farmakologicznego wyłącznie pod nadzorem lekarza.
- Celiakia – przewlekła choroba o podłożu immunologicznym, w której gluten uszkadza jelito cienkie. Upośledzone wchłanianie składników odżywczych może zahamować wzrost. Diagnostykę prowadzi gastroenterolog dziecięcy. Nie przechodź z dzieckiem na dietę bezglutenową przed badaniami i przed potwierdzeniem rozpoznania przez specjalistę, bo badania przeciwciał we krwi i biopsja jelita są wiarygodne tylko wtedy, gdy w diecie jest gluten.
- Niedoczynność tarczycy – spowalnia metabolizm i wzrost. Wymaga kontroli TSH i FT4.
- Suplementy reklamowane jako „środki na wzrost” – nie ma podstaw, by obiecywać po nich prawidłowo odżywionemu dziecku dodatkowe centymetry. Przed podaniem dziecku jakichkolwiek suplementów skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.
- Syntetyczny hormon wzrostu (somatropina) – to lek dostępny wyłącznie na receptę. U dzieci endokrynolog stosuje go w ściśle określonych zaburzeniach wzrastania, m.in. przy niedoborze hormonu wzrostu. Nie istnieją bezpieczne preparaty z hormonem wzrostu dostępne bez recepty.
Jeśli masz wątpliwości co do tempa wzrostu dziecka, umów wizytę u pediatry. Lekarz oceni wzrastanie na siatkach centylowych i w razie potrzeby może zlecić badania, np. TSH, IGF-1, ferrytynę, witaminę D lub morfologię, oraz skierować dziecko do endokrynologa. Jeśli dziecko słabo rośnie i ma bóle głowy lub zaburzenia widzenia, według Pediatric Endocrine Society potrzebna jest pilna ocena lekarska. Nie zmieniaj diety dziecka „na zapas” bez diagnostyki.
Zbilansowane żywienie bez wysiłku – propozycja dla rodziców i dorosłych
Catering dietetyczny to gotowe posiłki dowożone pod wskazany adres, bez codziennego planowania zakupów i gotowania.
Fit Apetit oferuje różne diety, a ich menu tworzy zespół dietetyków i kucharzy. W ofercie znajdziesz m.in. dietę Sport (dla osób regularnie trenujących), Slimfit, Veggie, Vegan i Gluten&Dairy Free. Dieta Gluten&Dairy Free nie ma glutenu ani nabiału w składzie, ale w kuchni mogą być przetwarzane również produkty zawierające gluten, więc ryzyka jego śladowej obecności nie da się wykluczyć. Przy celiakii, silnej alergii lub konieczności całkowitego wykluczenia glutenu dieta może nie być odpowiednia. Posiłki dowozimy do ponad 1400 miejscowości, wśród których jest Jelenia Góra.
Catering nie zastępuje diety dobranej dziecku przez pediatrę. W doborze diety z oferty Fit Apetit pomoże dietetyk: dietetyk@fitapetit.com.pl. Pytania o zamówienie przyjmuje Biuro Obsługi Klienta: +48 607 07 90 40. Dietetyk nie zastępuje lekarza pediatry ani endokrynologa w przypadku zaburzeń wzrostu u dziecka.
Najczęściej zadawane pytania
Co najlepiej jeść na wzrost?
Na wzrost najlepiej działa zbilansowana dieta zawierająca białko w każdym posiłku (jajka, mięso, ryby, nabiał, rośliny strączkowe), nabiał jako źródło wapnia, tłuste ryby morskie 2 razy w tygodniu (witamina D i omega-3), warzywa w każdym posiłku oraz produkty bogate w cynk i żelazo (mięso, nasiona dyni, kasza gryczana). NCEŻ zaleca dzieciom i młodzieży w wieku 4–18 lat co najmniej 3–4 szklanki mleka, jogurtu naturalnego lub kefiru dziennie. Sama dieta to jednak tylko jeden element. Znaczenie mają też sen (9–12 h u dzieci w wieku 6–12 lat, 8–10 h u nastolatków) i regularna aktywność fizyczna.
Ile 15-latek powinien mieć wzrostu?
Średni wzrost 15-latka w Polsce najlepiej opisuje mediana z polskich siatek centylowych OLA i OLAF – 172,5 cm u chłopców i 163,7 cm u dziewcząt (wartości przyjęte w Normach żywienia 2024). Zakres normy jest bardzo szeroki – od 3. do 97. centyla siatki wzrostu. Pojedynczy pomiar nie wystarczy do ustalenia przyczyny niskiego wzrostu, dlatego pediatra ocenia też tempo wzrastania na siatce centylowej. Jeśli dziecko wypada wyraźnie poniżej 3. centyla albo za wcześnie zaczyna dojrzewać i rośnie szybciej niż dotąd, skonsultuj się z lekarzem. Gdy wzrastanie dziecka nagle zwolniło, zgłoś się do lekarza bez zwłoki.
Co zrobić, aby urosnąć 5 cm?
U dzieci i nastolatków przed zamknięciem nasad kości dieta i styl życia nie dodadzą określonej liczby centymetrów, ale pomagają osiągnąć wzrost zapisany w genach. Znaczenie mają tu pełnowartościowa dieta z białkiem, wapniem i witaminą D, sen 9–12 h u dzieci w wieku 6–12 lat i 8–10 h u nastolatków, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie alkoholu i nikotyny. U dorosłych po zamknięciu nasad naturalny wzrost ciała jest zakończony – można poprawić postawę dzięki ćwiczeniom korekcyjnym mięśni głębokich, ale kości już się nie wydłużą. Wzrost o 5 cm u dorosłego nie jest możliwy bez interwencji chirurgicznej.
Co najbardziej pomaga na wzrost?
Najbardziej pomaga połączenie pięciu czynników: pełnowartościowa dieta (białko, wapń, witamina D, cynk, omega-3), sen (9–12 h u dzieci w wieku 6–12 lat, 8–10 h u nastolatków), aktywność fizyczna średnio co najmniej 60 minut dziennie, brak używek (alkohol, nikotyna) oraz unikanie nadmiaru cukrów dodanych. Najwięcej zależy od genów – badania bliźniąt przypisują im ok. 80% różnic we wzroście między ludźmi. Dieta i styl życia wpływają na to, czy dziecko osiągnie pełny genetyczny potencjał.
Czy są suplementy na wzrost dla dzieci?
Nie ma podstaw, by obiecywać prawidłowo odżywionemu dziecku dodatkowe centymetry dzięki preparatom reklamowanym jako „środki na wzrost”, a ewentualny niedobór składników odżywczych ocenia lekarz. Syntetyczny hormon wzrostu (somatropina) nie jest suplementem, tylko lekiem na receptę. Endokrynolog stosuje go u dzieci w ściśle określonych zaburzeniach wzrastania, m.in. przy niedoborze hormonu wzrostu. O suplementacji witaminy D decyduje lekarz. Witamina D jest uzupełnieniem diety, a nie „środkiem na wzrost”.
Co hamuje wzrost u nastolatków?
Wzrost mogą hamować niedożywienie i restrykcyjne diety odchudzające w fazie wzrostu, choroby przewlekłe (celiakia, niedoczynność tarczycy, niedobór GH) oraz długotrwały stres. Nastolatek powinien też unikać alkoholu i nikotyny, ograniczać słodycze i spać zalecane 8–10 h na dobę. Diagnostyka zaburzeń wzrostu należy do pediatry i endokrynologa dziecięcego.
Jaka dieta dla nastolatka uprawiającego sport?
Nastolatek, który trenuje intensywnie, potrzebuje więcej energii z diety (zależnie od dyscypliny i intensywności), a jej głównym źródłem powinny być węglowodany złożone. Wapnia (1300 mg dziennie) i witaminy D (norma spożycia 15 µg, czyli 600 IU) potrzebuje tyle, ile przewiduje norma. Przed treningiem sprawdzi się posiłek z węglowodanami i białkiem, np. płatki owsiane z jogurtem. Po wysiłku, w ciągu 60 minut, warto zjeść pełnowartościowe białko z węglowodanami. Indywidualny plan dla nastolatka-sportowca powinien ułożyć dietetyk sportowy.
Czy dieta pudełkowa jest dla dzieci i nastolatków?
Fit Apetit ma w ofercie Szkolny Box, czyli obiad albo obiad z II śniadaniem i przekąską dla dzieci w wieku szkolnym. Przy chorobie przewlekłej albo zaburzeniach wzrastania dietę dziecka lub nastolatka powinien indywidualnie dobrać pediatra lub dietetyk dziecięcy, z uwzględnieniem fazy wzrostu i aktywności. Catering pudełkowy nie zastępuje takiej konsultacji ani leczenia.