Owsianka na mleku lub wodzie – na dobry początek dnia

Miska owsianki z plastrami nektarynki, kawałkami mango i listkami mięty

Owsianka na mleku czy na wodzie? Obie wersje sprawdzą się na śniadanie, a różnią się przede wszystkim kalorycznością, zawartością białka i wapnia oraz laktozą, której owsianka ugotowana na samej wodzie nie zawiera. Owsianka na mleku jest bardziej kremowa i daje więcej białka, a owsianka na wodzie ma mniej kalorii. W obu wersjach o wartości odżywczej miski w dużej mierze decydują płatki i dodatki.

Wielu osobom owsianka wciąż kojarzy się z bezkształtną breją z czasów dzieciństwa. Tymczasem można ją przygotować na wiele sposobów, a możliwości łączenia smaków jest tak dużo, że każdy znajdzie wersję, która będzie mu odpowiadać. Do tego owsianka jest łatwa w przygotowaniu.

Poniżej porównujemy owsiankę na mleku i na wodzie, podpowiadamy, z czym jeść owsiankę i jakie płatki wybrać. Wyjaśniamy też, co wiadomo o wpływie płatków owsianych na organizm, także przy zaparciach. Na koniec podajemy dwa przepisy na jedną porcję – czekoladową owsiankę z wiśniami na mleku i owsiankę na wodzie z malinami i jogurtem.

Właściwości owsianki

Owsianka wraca dziś do łask. Restauracje serwują ją na śniadanie, a kawiarnie przygotowują na jej bazie desery. Niezależnie od tego, czy ugotujesz ją na wodzie, czy na ulubionym mleku, podstawą są płatki owsiane, dlatego to one w największym stopniu decydują o wartości odżywczej owsianki.

Płatki owsiane zawierają składniki mineralne i witaminy z grupy B. Według bazy USDA FoodData Central (rekord 173904) 100 g suchych płatków zawiera tyle magnezu, żelaza, cynku i tiaminy (witaminy B1), że pokrywa odpowiednio 37%, 30%, 36% i 42% unijnej referencyjnej wartości spożycia (RWS), więc płatki są źródłem tych składników. Pełne tabele makroskładników i składników mineralnych płatków znajdziesz we wpisie o płatkach owsianych w cateringu dietetycznym.

Płatki owsiane mają też dużo błonnika pokarmowego, według USDA 10,1 g w 100 g, czyli ok. 5 g w porcji 50 g, z której gotujemy owsiankę w przepisach poniżej. Do błonnika rozpuszczalnego w owsie należą beta-glukany. Co wolno o nich powiedzieć w związku z cholesterolem i glukozą we krwi, wyjaśniamy dalej.

Owsianka na mleku czy na wodzie – czym się różnią?

To, czy połączysz płatki z mlekiem, czy z wodą, zależy przede wszystkim od Twoich upodobań. Różnice widać w tabeli. Porcję liczymy tak jak w przepisach poniżej, czyli 50 g płatków i 125 g płynu, a wartości pochodzą z rekordów USDA FoodData Central (płatki owsiane 173904, mleko 2% 171267, mleko pełne 3,25% 172217).

Owsianka (50 g płatków + 125 g płynu) Energia Białko Tłuszcz Wapń Laktoza
Na wodzie 190 kcal 6,6 g 3,3 g 26 mg 0 g
Na mleku 2% 252 kcal 10,7 g 5,7 g 176 mg 6,3 g
Na mleku pełnym 3,25% 266 kcal 10,5 g 7,3 g 167 mg 6,3 g

Woda nie dodaje energii, a wapń z wody pominęliśmy, bo jego ilość zależy od rodzaju wody. Owsianka na mleku ma o 62–76 kcal więcej niż owsianka na wodzie, około 4 g białka więcej i kilka razy więcej wapnia (167–176 mg wobec 26 mg z samych płatków, przy RWS wapnia 800 mg). Owsianka ugotowana na samej wodzie nie zawiera laktozy, dlatego mogą ją wybrać osoby z nietolerancją laktozy. Mogą też ugotować owsiankę na mleku bez laktozy albo na napoju roślinnym, ale napoje roślinne różnią się kalorycznością i zawartością białka, więc obie wartości warto sprawdzić na etykiecie. Gdy wybierzesz wersję na wodzie, do gotowej owsianki możesz dodać na przykład jogurt naturalny, który dobrze komponuje się z płatkami. Jogurt to jednak produkt mleczny, więc przy nietolerancji laktozy wybierz jogurt bez laktozy.

Z czym jeść owsiankę?

Płatki owsiane możesz oczywiście zjeść bez dodatków, ale dopiero z dodatkami owsianka nabiera smaku i charakteru. Dobieraj je jednak z rozwagą, bo od nich w dużej mierze zależy kaloryczność miski. Orzechy dodają smaku i chrupkości, ale też sporo tłuszczu, więc wystarczy ich niewielka porcja. Zrezygnuj z cukru i soli, ogranicz dżemy i syropy, a postaw raczej na świeże, sezonowe owoce. Do owsianki pasują praktycznie wszystkie, na przykład jabłka, banany, borówki, brzoskwinie, maliny, truskawki, wiśnie czy gruszki. Jeśli wolisz suszone owoce, możesz po nie sięgnąć, ale wcześniej przeczytaj ich skład, bo bywają dosładzane.

Jeśli marzy Ci się czekoladowa wersja owsianki, również ją przygotujesz w domu. Do gotującej się masy wystarczy dodać ciemne kakao bez cukru albo posiekaną gorzką czekoladę dobrej jakości.

Płatki górskie czy błyskawiczne?

Mogłoby się wydawać, że między jedną a drugą formą płatków nie ma dużej różnicy. Płatki błyskawiczne są jednak bardziej rozdrobnione i szybciej się przygotowują, a owsianka z każdego z tych rodzajów płatków może mieć inny indeks glikemiczny. W międzynarodowych tabelach indeksu glikemicznego (Atkinson i wsp., 2008) owsianka z płatków walcowanych ma IG 55, a owsianka z płatków błyskawicznych 79. Indeks 55 i mniej uznaje się za niski, a 70 i więcej za wysoki. Autorzy tabel zaznaczają, że wyniki dla owsianek bywają zmienne, co może wynikać z różnic w rozdrobnieniu i obróbce płatków.

Uważaj jednak na owsianki instant w kubkach lub saszetkach, które wystarczy zalać wrzątkiem albo mlekiem. Mogą mieć w składzie dodany cukier, ale samo określenie „instant” jeszcze o tym nie przesądza. Przed zakupem przeczytaj skład i sprawdź zawartość cukrów w tabeli wartości odżywczej.

Co wiadomo o wpływie owsianki na organizm?

Płatki owsiane mają dużo błonnika i są źródłem kilku składników mineralnych, ale o ich wpływie na zdrowie można mówić tylko w granicach, które wyznacza prawo żywnościowe UE. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 dopuszcza dla owsa i składników płatków takie oświadczenia:

  • cholesterol – beta-glukany pomagają w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi, jeśli porcja dostarcza co najmniej 1 g beta-glukanów z owsa lub jęczmienia, a korzystne działanie występuje przy 3 g dziennie,
  • glukoza we krwi – spożycie beta-glukanów pochodzących z owsa lub jęczmienia w ramach posiłku pomaga ograniczyć wzrost poziomu glukozy we krwi po tym posiłku, ale tylko gdy na każde 30 g węglowodanów przyswajalnych w porcji przypadają co najmniej 4 g beta-glukanów, a tego nie da się założyć z góry dla każdej owsianki,
  • wypróżnienia – błonnik owsiany przyczynia się do zwiększenia masy kału, przy czym oświadczenie dotyczy żywności o wysokiej zawartości błonnika (co najmniej 6 g w 100 g według rozporządzenia 1924/2006), a suche płatki mają według USDA 10,1 g,
  • zmęczenie – magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, a 100 g płatków pokrywa 37% RWS magnezu.

Te oświadczenia dotyczą składników płatków i obowiązują przy warunkach podanych w rozporządzeniu, a nie dla każdej porcji owsianki. Rozporządzenie nie przewiduje dla owsa oświadczeń o sytości, florze jelitowej, pamięci ani koncentracji. Codzienna owsianka nie usunie zmęczenia, senności czy kłopotów z pamięcią, a jeśli takie objawy się utrzymują, warto porozmawiać o nich z lekarzem.

Czy owsianka pomaga na zaparcia? Nie ma dopuszczonego oświadczenia, że owsianka zapobiega zaparciom albo je leczy. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) zaleca jednak, żeby przy zaparciach dieta zawierała co najmniej 35 g błonnika pokarmowego dziennie, a produkty zbożowe z pełnego ziarna były w jadłospisie każdego dnia. Porcja owsianki z 50 g płatków dostarcza ok. 5 g błonnika. Według NCEŻ ilość błonnika trzeba zwiększać stopniowo i jednocześnie pić więcej płynów, co najmniej 2–2,5 litra dziennie, bo przy zbyt małej ilości płynów stolec jest twardszy. NCEŻ przypomina też, że zaparcia mogą wskazywać na poważną chorobę, dlatego przy zmianie rytmu wypróżnień albo długotrwałych zaparciach trzeba skonsultować się z lekarzem.

Przykładowe przepisy

Jak zrobić owsiankę na mleku i na wodzie? Oba przepisy podają proporcje na jedną porcję owsianki dla osoby dorosłej. Pierwsza owsianka jest na mleku, druga na wodzie, więc łatwo porównać obie wersje.

Czekoladowa owsianka z wiśniami i orzechami

  • 50 g płatków owsianych
  • 125 g mleka
  • 1 mały banan (ok. 75 g)
  • 4 kostki posiekanej gorzkiej czekolady
  • 1 łyżka siemienia lnianego
  • 70 g wiśni (mogą być mrożone)
  • 1 łyżka rozdrobnionych orzechów włoskich

Płatki owsiane z mlekiem i opcjonalnie z czekoladą (możesz dodać ją też na koniec) włóż do rondelka i zagotuj. Gotuj na małym ogniu przez 5 minut. Dodaj siemię lniane, wymieszaj, przykryj garnek i odstaw na kolejne 5 minut, żeby owsianka zgęstniała. Na koniec dodaj owoce i orzechy, całość wymieszaj i przełóż do miski.

Owsianka na wodzie z malinami

  • 50 g płatków owsianych
  • 125 g wody
  • 20 g rodzynek
  • 1 łyżka rozdrobnionych orzechów włoskich
  • 1 świeża figa
  • 70 g malin (mogą być też truskawki)
  • szczypta cynamonu
  • 3 łyżki jogurtu naturalnego

Płatki zalej zimną wodą, dodaj rodzynki, wymieszaj i zagotuj. Zmniejsz ogień i gotuj przez 5 minut. Gdy owsianka zgęstnieje, zdejmij ją z palnika i dodaj jogurt. Całość mieszaj aż do uzyskania pożądanej konsystencji. Przełóż owsiankę do miseczki i udekoruj owocami, orzechami oraz opcjonalnie cynamonem. Smacznego!

Jeśli rano wolisz po prostu usiąść do śniadania, zamiast pilnować garnka z owsianką, możesz zamówić gotowe posiłki. Aktualny jadłospis sprawdzisz w menu. Zamawiasz od jednego dnia. Posiłki dowozimy w godzinach 00:00–08:00, a paczkę zostawiamy w miejscu wskazanym przez Ciebie w panelu. Dowozimy do ponad 1400 miejscowości w Polsce, w Zagłębiu Dąbrowskim między innymi do Sosnowca. W sprawach zamówienia i dostawy pomoże Biuro Obsługi Klienta pod numerem 607 07 90 40.

Źródła


Autor – zespół dietetyków Fit Apetit

Czytaj więcej:

Potrzebujesz pomocy w wyborze konkretnej diety lub zestawu dań?

Skontaktuj się z naszym zespołem dietetyków, który pomoże Ci wybrać odpowiednią dietę.

Dobierz dietę z kalkulatorem

Jesteśmy od pon. do pt. w godz.: 8:00 – 17:00.

Potrzebujesz pomocy w wyborze konkretnej diety lub zestawu dań?

Zobacz także

Aplikacja FitChoice

- narzędzie Twojej diety pudełkowej

Pobierz aplikację FitChoice

Możliwość samodzielnego wyboru dań

Możliwość oceniania posiłków

Funkcja zaproś znajomych z kodem rabatowym

Zmiany adresów i terminów dostaw