Dieta keto dla cukrzyka

Dieta ketogeniczna dla cukrzyków nie zastępuje leczenia. U części dorosłych z cukrzycą typu 2 dieta z bardzo małą ilością węglowodanów obniżała w badaniach HbA1c w pierwszych miesiącach, ale po roku różnica wobec innych diet zwykle się zacierała. Przy cukrzycy typu 1 i przy lekach obniżających glukozę dietę można zacząć tylko w porozumieniu z lekarzem prowadzącym, a przy inhibitorach SGLT2 ADA zaleca jej unikać.

W diecie ketogenicznej węglowodany ogranicza się zwykle do 20–50 g na dobę, a większość energii pochodzi z tłuszczów. Wątroba wytwarza wtedy z tłuszczów ciała ketonowe i organizm wchodzi w ketozę. Dieta keto dla cukrzyka wymaga szczególnej ostrożności, bo szybko zmienia stężenie glukozy we krwi, a razem z nim zapotrzebowanie na insulinę i inne leki. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) nie rekomenduje diety ketogenicznej ani zdrowym, ani chorym, z wyjątkiem lekoopornej padaczki u dzieci i wybranych chorób neurologicznych.

Poniżej opisujemy główne zasady diety, wyniki badań przy cukrzycy typu 2 i typu 1, ryzyko związane z lekami oraz trzy przepisy z przeliczoną zawartością węglowodanów.

Jakie są główne zasady diety ketogenicznej?

Prowadzenie diety ketogenicznej bywa trudne, bo wymaga znajomości składu produktów i codziennego liczenia węglowodanów. Najważniejsze założenia są następujące:

• Ograniczenie węglowodanów do 20–50 g na dobę, czyli do ok. 5–10% energii, i sprawdzanie ich zawartości na etykiecie każdego produktu.
• Tłuszcz jako główne źródło energii, przede wszystkim tłuszcze nienasycone z oliwy, olejów roślinnych, orzechów, nasion i tłustych ryb. Tłuste mięso, boczek, kiełbasy i masło dostarczają dużo nasyconych kwasów tłuszczowych, które według NCEŻ przyczyniają się do wzrostu stężenia cholesterolu LDL we krwi, dlatego warto je ograniczać.
• Białko w normie, czyli ok. 1 g na kilogram masy ciała. Organizm potrafi wytwarzać glukozę z części aminokwasów, dlatego według NCEŻ dieta ketogeniczna nie powinna być dietą wysokobiałkową.
• Rezygnacja z żywności wysoko przetworzonej, a także z produktów zawierających dużo cukrów.
• Zadbanie o warzywa o małej zawartości węglowodanów (np. sałaty, ogórek, cukinię, brokuły, szpinak) w ilości mieszczącej się w dziennym limicie węglowodanów, ponieważ zawierają one błonnik, który korzystnie wpływa na funkcjonowanie jelit.

Takie proporcje mocno odbiegają od zaleceń dla osób z cukrzycą. Według NCEŻ Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca, by ok. 45% energii pochodziło z węglowodanów, 25–40% z tłuszczu i 15–20% z białka. Przykłady produktów, które mieszczą się w jadłospisie keto, zebraliśmy we wpisie o produktach w diecie ketogenicznej.

Dieta ketogeniczna a cukrzyca – czy warto ją stosować?

Dieta ketogeniczna dla cukrzyka nie daje się ocenić jednoznacznie. Odpowiedź zależy od typu cukrzycy, przyjmowanych leków i tego, czy dietę da się utrzymać. Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne (ADA) w standardach opieki na 2026 rok zaleca rozważenie mniejszej ilości węglowodanów u części dorosłych z cukrzycą, żeby poprawić glikemię. Dietę bardzo niskowęglowodanową, a taką jest keto, lekarz powinien jednak stale nadzorować, a w kilku sytuacjach nie jest ona zalecana wcale.

Dieta keto a cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 to choroba, w której organizm źle reaguje na insulinę i nie jest w stanie prawidłowo wykorzystywać glukozy z krwi. Według konsensusu ADA z 2019 roku diety niskowęglowodanowe, a szczególnie bardzo niskowęglowodanowe, obniżały HbA1c (odsetek hemoglobiny glikowanej, który odzwierciedla średnią glikemię z ostatnich miesięcy) i zmniejszały zapotrzebowanie na leki. W jednej z przytaczanych metaanaliz przewaga diety bardzo niskowęglowodanowej była jednak wyraźna po 3 i 6 miesiącach, a po 12 i 24 miesiącach już nie.

Nowsze dane prowadzą do podobnego wniosku. ADA w standardach na 2026 rok przytacza metaanalizę 6 badań trwających co najmniej 12 miesięcy, z udziałem 524 osób z cukrzycą typu 2. W porównaniu z dietami kontrolnymi dieta niskowęglowodanowa korzystniej wpływała w nich na profil lipidowy, ale nie na glikemię. W 12-tygodniowym badaniu dobrze zaplanowana dieta ketogeniczna (20–50 g węglowodanów dziennie) nie obniżyła HbA1c istotnie bardziej niż niskowęglowodanowa dieta śródziemnomorska, a w porównaniu z nią podniosła stężenie cholesterolu LDL. NCEŻ opisuje z kolei metaanalizę z 2021 roku, w której korzyści dla kontroli glikemii i wrażliwości tkanek na insulinę zniknęły po 12 miesiącach.

ADA zwraca też uwagę, że diety niskowęglowodanowe trudno utrzymać przez długi czas, dlatego plan żywienia trzeba regularnie oceniać i dopasowywać. Taka forma odżywiania nie sprawdzi się u każdego. Zmianę diety omów z lekarzem prowadzącym. Ogólne zasady żywienia przy cukrzycy opisujemy we wpisie o diecie na cukrzycę.

Dieta keto a cukrzyca typu 1

W cukrzycy typu 1 trzustka nie wytwarza insuliny albo wytwarza jej bardzo mało, więc chory musi ją sobie podawać. Dowody dotyczące diety keto przy cukrzycy typu 1 są słabsze niż przy typie 2. W konsensusie ADA z 2019 roku żadne badanie diety niskowęglowodanowej u dorosłych z cukrzycą typu 1 nie spełniło kryteriów analizy. Jako sposób na lepszą glikemię ADA zaleca w tej grupie intensywną insulinoterapię z liczeniem węglowodanów w posiłkach.

Przegląd Watanabe i współautorów z 2020 roku określa cukrzycę typu 1 jako prawdopodobnie najlepiej opisane przeciwwskazanie do diety ketogenicznej, bo u tych chorych dieta zwiększa ryzyko cukrzycowej kwasicy ketonowej i może sprzyjać hipoglikemii. Autorzy przytaczają też badanie, według którego ewentualną poprawę glikemii może równoważyć częstsza hipoglikemia i zaburzenia lipidowe. Osoba z cukrzycą typu 1 nie powinna więc przechodzić na keto samodzielnie. O tym, czy i w jakiej formie ograniczyć węglowodany, jak zmienić dawki insuliny i jak kontrolować glukozę oraz ketony, decyduje diabetolog.

Leki na cukrzycę a dieta keto – ryzyko hipoglikemii i kwasicy ketonowej

Szczególnej ostrożności wymaga połączenie diety keto z lekami. Przy bardzo małej ilości węglowodanów dawki insuliny i innych leków obniżających glukozę, np. pochodnych sulfonylomocznika, mogą być za duże i wywołać hipoglikemię, czyli zbyt niskie stężenie glukozy we krwi. Dieta bardzo niskowęglowodanowa zwiększa też utratę wody z moczem, co grozi odwodnieniem. Dlatego według ADA od początku diety potrzebna jest konsultacja ze specjalistą, który w razie potrzeby zmniejszy dawki leków, a w trakcie diety lekarz kontroluje także ciśnienie tętnicze. Leków nie odstawiaj i nie zmieniaj ich dawek na własną rękę. Według amerykańskiego instytutu zdrowia NIDDK hipoglikemia może objawiać się m.in. drżeniem, głodem, zmęczeniem, zawrotami głowy, rozdrażnieniem lub splątaniem oraz zbyt szybkim lub nierównym biciem serca. Gdy pomiar pokaże wynik poniżej wartości ustalonej z lekarzem, od razu zjedz lub wypij 15–20 g glukozy albo szybko przyswajalnych węglowodanów, także na diecie ketogenicznej, i po 15 minutach powtórz pomiar. Jeśli wynik nadal jest niski, zjedz lub wypij kolejne 15–20 g i znów zmierz glukozę po 15 minutach. Powtarzaj te kroki, aż wynik wróci do zakresu ustalonego z lekarzem. Produkty tłuste, np. czekolada, podnoszą glukozę wolniej. Jeśli przyjmujesz leki spowalniające trawienie węglowodanów, sięgnij od razu po tabletki lub żel z glukozą, bo inne źródła węglowodanów podnoszą glukozę za wolno. Ciężka hipoglikemia, np. z utratą przytomności lub drgawkami, wymaga natychmiastowego leczenia, dlatego otoczenie powinno od razu wezwać pogotowie pod numerem 999 albo 112. Osobie nieprzytomnej nie wolno podawać niczego do jedzenia ani picia, bo nie przełknie bezpiecznie. Jeśli lekarz przepisał glukagon, bliscy powinni wiedzieć, kiedy i jak go podać.

Osobną grupą są inhibitory SGLT2, m.in. dapagliflozyna, empagliflozyna i kanagliflozyna. ADA zaleca, by przy tych lekach unikać diety bardzo niskowęglowodanowej z powodu ryzyka kwasicy ketonowej. Opisano już wiele przypadków takiej kwasicy u osób z cukrzycą typu 1 i typu 2, które łączyły te leki z dietą keto. Na ryzyko kwasicy ketonowej przy połączeniu inhibitorów SGLT2 z dietą ketogeniczną wskazuje też przegląd Dyńki i współautorów z 2026 roku. Europejska Agencja Leków (EMA) ostrzega, że kwasica ketonowa przy inhibitorach SGLT2 może wystąpić także wtedy, gdy stężenie cukru we krwi nie jest bardzo wysokie. Jej objawami mogą być m.in. nudności, wymioty, ból brzucha, nadmierne pragnienie, szybki i głęboki oddech, splątanie i nietypowe zmęczenie. Przy takich objawach od razu skontaktuj się z lekarzem albo zgłoś się do najbliższego szpitala, nawet przy niezbyt wysokim stężeniu cukru we krwi, bo może być potrzebne pilne leczenie. Gdy pojawią się zaburzenia świadomości, nasilona duszność lub uporczywe wymioty, wezwij pogotowie pod numerem 999 albo 112. Osobom, które przyjmują te leki i są zagrożone kwasicą ketonową, ADA zaleca naukę rozpoznawania jej objawów, zapewnienie sprzętu do pomiaru ciał ketonowych we krwi i odradza im dietę ketogeniczną. O tym, jak i kiedy mierzyć ciała ketonowe, decyduje lekarz.

Według ADA dieta bardzo niskowęglowodanowa nie jest obecnie zalecana w ciąży i podczas karmienia piersią, u dzieci, przy chorobie nerek oraz u osób z zaburzeniami odżywiania lub zagrożonych nimi. Pozostałe przeciwwskazania omawiamy we wpisie o przeciwwskazaniach do stosowania diety ketogenicznej, a o tym, jak długo trwały badania nad tą dietą, piszemy w artykule o tym, jak długo można być na diecie ketogenicznej.

Przykładowe przepisy o małej zawartości węglowodanów dla cukrzyków

W każdej diecie dania powinny być różnorodne i dopasowane do upodobań, bo monotonny jadłospis szybko zniechęca. Przy cukrzycy liczy się jednak przede wszystkim to, ile węglowodanów ma cały posiłek. Od tej ilości zależy glikemia po jedzeniu, a u osób na insulinie także dawka podawana do posiłku, którą ustala się z lekarzem. Dlatego poniższe przepisy mają podaną zawartość węglowodanów, przeliczoną na podstawie danych USDA FoodData Central dla składników o masie podanej w przepisie. Węglowodany z jednego dania doliczaj do węglowodanów z pozostałych posiłków dnia, bo limit 20–50 g na dobę łatwo przekroczyć.

Pierwsza propozycja to klasyczna sałatka z kurczakiem, gotowa w około 20 minut. Według naszego przeliczenia 120 g piersi kurczaka oraz sałata, cebula, papryka, ogórek i sok z cytryny z przepisu dostarczają razem ok. 230 kcal, 30 g białka, 4 g tłuszczu i 19 g węglowodanów, w tym ok. 6 g błonnika. Wartość energetyczną podnoszą głównie oliwa i tłuszcz do smażenia. Łyżka oliwy do sosu i łyżeczka oliwy do smażenia dodają razem ok. 160 kcal i 18 g tłuszczu.

Przepis 1 – sałatka z kurczakiem

Składniki:

• 4 duże zewnętrzne liście sałaty rzymskiej (ok. 110 g)
• 80 g cebuli
• 80 g papryki
• 80 g ogórka
• 2 łyżki posiekanego koperku
• 120 g surowej piersi z kurczaka bez skóry
• 1 łyżka oliwy z oliwek do sosu i 1 łyżeczka do smażenia
• Łyżeczka soku z cytryny
• Zioła prowansalskie, pieprz

Sposób przygotowania:

• Kurczaka pokroić w kostkę, doprawić pieprzem i częścią ziół prowansalskich, a potem usmażyć na łyżeczce oliwy, aż temperatura w środku największego kawałka osiągnie 74 °C (sprawdzisz to termometrem kuchennym).
• Warzywa umyć i pokroić, sałatę porwać na kawałki, a następnie połączyć w misce z koperkiem i dodać kurczaka.
• W osobnej misce wymieszać łyżkę oliwy z oliwek, sok z cytryny, zioła prowansalskie oraz pieprz.
• Dodać do sałatki i delikatnie wymieszać.

Jeśli nie jesz mięsa, ale jesz ryby, możesz przygotować sałatkę z tuńczykiem, która również dostarczy sporo warzyw. Jej przygotowanie zajmie około 10 minut. Same warzywa z przepisu (sałata, cebula, papryka, ogórek i rzodkiewki) to ok. 18 g węglowodanów, w tym ok. 5 g błonnika. Ilość białka sprawdzisz na etykiecie puszki tuńczyka, a każda łyżka oliwy dodaje ok. 120 kcal.

Przepis 2 – sałatka z tuńczykiem i warzywami

Składniki:

• Garść sałaty rzymskiej (ok. 50 g, czyli ok. szklanka posiekanych liści)
• 80 g cebuli
• 80 g papryki
• 80 g ogórka
• 3–4 rzodkiewki
• Puszka tuńczyka w sosie własnym
• 1 łyżka oliwy z oliwek
• 1 łyżeczka soku z cytryny
• Pieprz, zioła prowansalskie

Sposób przygotowania:

• Pokroić wszystkie warzywa w drobną kostkę
• Odsączyć tuńczyka z sosu
• Do miski wrzucić sałatę, warzywa i odsączonego tuńczyka
• W osobnej misce wymieszać oliwę z oliwek, sok z cytryny oraz pieprz i zioła prowansalskie
• Dressing dodać do warzyw i dokładnie wszystko wymieszać.

Na diecie nie trzeba całkowicie rezygnować ze słodkich przekąsek – wystarczy wiedzieć, jak łączyć składniki. Przykładem są kokosowe kulki, gotowe w około 40 minut łącznie z 30 minutami chłodzenia w zamrażarce. Według naszego przeliczenia 50 g wiórków kokosowych i 100 g masła orzechowego z przepisu dostarczają razem ok. 930 kcal, 84 g tłuszczu, 26 g białka i 34 g węglowodanów, w tym ok. 13 g błonnika. Łyżka oleju kokosowego dodaje ok. 120 kcal i 13,5 g tłuszczu. Do tego dochodzi białko w proszku, którego wartość zależy od wybranego produktu, dlatego sprawdź ją na etykiecie. Z całej masy uformujesz ok. 12 kulek po ok. 23 g (bez wody dodanej przy formowaniu). Zamiast cukru w masie jest erytrytol, który według rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 ma wartość energetyczną 0 kcal. W większych ilościach erytrytol może jednak działać przeczyszczająco. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił w 2023 roku dopuszczalne dzienne spożycie na 0,5 g na kilogram masy ciała, czyli 30 g na dobę dla osoby ważącej 60 kg. W całej masie jest 60 g erytrytolu, więc kulki lepiej rozłożyć na kilka dni i trzymać w zamkniętym pojemniku w zamrażarce.

Przepis 3 – deser w formie kokosowych kulek

Składniki:

• 50 g wiórków kokosowych
• 50 g białka w proszku
• 100 g masła orzechowego (z orzeszków ziemnych)
• 1 łyżka oleju kokosowego (ok. 14 g)
• Łyżeczka ekstraktu waniliowego
• 60 g erytrytolu
• Woda w razie potrzeby, po 1 łyżeczce

Sposób przygotowania:

• W misce zmieszać wiórki kokosowe, białko w proszku, olej, ekstrakt, erytrytol oraz masło orzechowe
• Dokładnie wymieszać. Masa powinna dać się ugnieść w dłoni w zwartą kulkę. Jeśli się kruszy, dodawać wodę po 1 łyżeczce i mieszać, aż się sklei.
• Uformować z masy ok. 12 kulek
• Kulki ułożyć na desce i włożyć do zamrażarki na 30 minut
• Wyjąć z zamrażarki i podawać.

Takie dania łatwo przygotować w weekend, ale w tygodniu nie zawsze starcza czasu na gotowanie i ważenie składników. Jeśli po ustaleniu zasad żywienia z lekarzem prowadzącym chcesz część posiłków zamawiać, menu przejrzysz na stronie gotowych diet Fit Apetit. W menu każde danie ma opis z kalorycznością i rozkładem makroskładników. Zamawiasz od jednego dnia, a dowozimy do ponad 1400 miejscowości w Polsce, od Tarnowa i innych dużych miast po mniejsze miejscowości.

Pytania o skład posiłków możesz wysłać na adres dietetyk@fitapetit.com.pl, a w sprawach zamówienia i dostawy pomoże Biuro Obsługi Klienta pod numerem 607 07 90 40.

Źródła

• American Diabetes Association Professional Practice Committee, 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes. Standards of Care in Diabetes – 2026, Diabetes Care 2026, 49(Suppl. 1), S89–S131.
• Evert A.B. i in., Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes. A Consensus Report, Diabetes Care 2019, 42(5), 731–754.
• Malinowska J., Dieta ketogeniczna w świetle badań naukowych, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, 12.06.2025 (dostęp 24.10.2026).
• Goldenberg J.Z. i in., Efficacy and safety of low and very low carbohydrate diets for type 2 diabetes remission. Systematic review and meta-analysis of published and unpublished randomized trial data, BMJ 2021, 372, m4743.
• Watanabe M. i in., Scientific evidence underlying contraindications to the ketogenic diet. An update, Obesity Reviews 2020, 21(10), e13053.
• Europejska Agencja Leków, SGLT2 inhibitors – referral, opinia CHMP z 25.02.2016 (dostęp 24.10.2026).
• Dyńka D. i in., The ketogenic diet is not for everyone. Contraindications, side effects, and drug interactions, Annals of Medicine 2026, 58(1), 2603016.
• EFSA, Re-evaluation of erythritol (E 968) as a food additive, streszczenie z 20.12.2023 (dostęp 24.10.2026).
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, załącznik XIV (współczynniki przeliczeniowe wartości energetycznej).
• USDA FoodData Central, SR Legacy, rekordy 171077, 170000, 170108, 168409, 167747, 169276, 170170, 172470, 171413 (dostęp 24.10.2026) i 169247 (dostęp 28.10.2026).
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) – Low Blood Glucose (Hypoglycemia), dostęp 28.10.2026.
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Treatment of Low Blood Sugar (Hypoglycemia), dostęp 28.10.2026.

Autor – zespół dietetyków Fit Apetit

Czytaj więcej:

• Jak długo można być na diecie ketogenicznej i kto powinien z niej skorzystać?
• Domowy izotonik – Twój przepis na naturalny napój izotoniczny
• Sok z buraka – właściwości zdrowotne i przeciwwskazania
• Od czego zależy spalanie tłuszczu i tkanki tłuszczowej
• Czy dieta wysokobiałkowa jest zdrowa?
• Tania dieta odchudzająca w postaci cateringu dietetycznego – czy to się opłaca?
• Dlaczego nie chudnę? – Poznaj najczęstsze przyczyny braku utraty wagi
• Dieta keto – efekty, skuteczność i rezultaty diety ketogenicznej
• Najczęstsze błędy przy diecie ketogenicznej i jak ich unikać
• Jak dieta ketogeniczna wpływa na poziom cholesterolu?