Pistacje dostarczają białka roślinnego (20,2 g/100 g) i jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (MUFA, 23,3 g/100 g), a wśród popularnych orzechów wyróżniają się zawartością luteiny i zeaksantyny (według USDA 2900 µg w 100 g surowych pistacji). Porcja 30 g (garść, około 50 łuskanych orzechów) dostarcza 168 kcal, 6,1 g białka, 3,2 g błonnika, 306 mg potasu i 870 µg luteiny i zeaksantyny (pistacje surowe).
Poniżej znajdziesz informacje o tym, gdzie i jak rosną pistacje, ich pełny profil odżywczy w tabeli (na 100 g i na 30 g), porównanie z migdałami i orzechami włoskimi, wyniki badań o profilu lipidowym i pigmencie plamki żółtej, zwykle przyjmowaną porcję dzienną oraz przeciwwskazania i zagrożenia (alergia, sód, FODMAP, aflatoksyny).
· aktualizacja:
Gdzie rosną pistacje?
Pistacje rosną tam, gdzie lato jest gorące i suche, a zima chłodna. Uprawia się je w Iranie, Turcji, Syrii, Afganistanie, Tunezji, Grecji, Włoszech, Hiszpanii, Australii, Chinach, na Madagaskarze oraz w Stanach Zjednoczonych (głównie w Kalifornii). Największym producentem pistacji są Stany Zjednoczone, a drugie miejsce zajmują na zmianę Iran i Turcja (według USDA, stan na październik 2026). Pistacja właściwa (Pistacia vera) to drzewo z rodziny nanerczowatych (Anacardiaceae). Dorasta do około 10 metrów, a w sadach utrzymuje się ją zwykle na wysokości około 7 metrów. Sady w Kalifornii mają służyć 70–100 lat.
Jak rosną pistacje?
Pistacje rosną na drzewach. Drzewo pistacjowe wydaje orzechy w gronach zawieszonych na gałęziach, podobnie jak winorośl wydaje winogrona. Pistacja jest rośliną dwupienną, dlatego w sadzie rosną drzewa żeńskie i męskie, a pyłek przenosi wiatr. Według New Mexico State University drzewa zaczynają owocować w czwartym lub piątym roku od szczepienia, a znaczący plon dają w siódmym lub ósmym sezonie. Uprawa pistacji wymaga gorącego, suchego lata, chłodnej zimy i dobrze nasłonecznionego stanowiska, a sama roślina jest wytrzymała, odporna na suszę i długowieczna. Ludzie jedli pistacje już tysiące lat temu, a uprawę drzew pistacjowych rozpoczęto w południowej Azji Środkowej, skąd co najmniej 2000 lat temu trafiła dalej na zachód, m.in. do Syrii (według przeglądu Mir-Makhamad i wsp., Agronomy 2022). W stanie dzikim pistacja rośnie w południowej Azji Środkowej, północnym Iranie i Afganistanie. W Turcji, Iranie i Syrii bywa nazywana złotym drzewem ze względu na swoją wartość.
Okrywa owocu jest początkowo zielona, a w miarę dojrzewania staje się kremowa z różowymi partiami albo żółto-czerwona. Botanicznie owoc pistacji to pestkowiec z jednym jadalnym nasieniem w twardej skorupce, która pęka naturalnie, gdy nasiono rośnie. Drzewo ma głęboki system korzeniowy, dzięki czemu znosi suszę.
Dzikie pistacje rosną na terenach półpustynnych oraz na suchych zboczach niskich gór i pogórzy.
Jakie rodzaje pistacji można kupić?
W sprzedaży znajdziesz pistacje w skorupce (najczęściej spotykane) oraz pistacje łuskane – w obu wariantach w wersji surowej, prażonej, niesolonej i solonej. Gdy wybierasz pistacje surowe w skorupce, zwracaj uwagę na kolor i zapach. Skorupka powinna być jasnobeżowa lub kremowa, bez ciemnienia i plam, a orzechy nie powinny mieć obcego zapachu. Łupina powinna być lekko otwarta, a jądro orzecha widoczne – jasnozielone lub zielono-fioletowe.
Orzechy spleśniałe lub o stęchłym zapachu wyrzuć. Pamiętaj jednak, że po wyglądzie nie da się wykluczyć aflatoksyn – toksyn wytwarzanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus. Przepisy UE (rozporządzenie (UE) 2023/915) określają limity aflatoksyn w pistacjach przeznaczonych do bezpośredniego spożycia.
Pistacje łuskane niesolone mają jasnozielony lub bordowo-fioletowy kolor. Przechowuj je w suchym, chłodnym miejscu, najlepiej w lodówce. Świeże, niesolone, obrane orzechy pistacjowe możesz też zamrozić.
Pistacje prażone i solone mają podobną ilość białka, tłuszczu i składników mineralnych co surowe, ale mniej witaminy C i luteiny. Różnica dotyczy też sodu. Porcja 30 g pistacji prażonych z solą zawiera według USDA FoodData Central ok. 130 mg sodu (w produktach mocniej solonych więcej), podczas gdy ta sama porcja prażonych bez soli – zaledwie 2 mg. Osoby z nadciśnieniem lub na diecie ograniczającej sód powinny wybierać pistacje niesolone.
Czym wyróżniają się pistacje kalifornijskie?
Pistacje kalifornijskie to pistacje z upraw w Kalifornii, a nie jedna odmiana. Uprawia się tam m.in. odmianę Kerman o dużych, jasnych, zielonkawożółtych jądrach, a także Golden Hills i Lost Hills. Po prażeniu i posoleniu pistacje kalifornijskie są chrupiące i mają delikatny smak, a otwarta skorupa ułatwia łuskanie. Pierwsze drzewa sprowadzono do USA w 1854 roku, a na większą skalę zaczęto je sadzić w Kalifornii w latach 60. XX wieku. Pierwszy zbiór handlowy przypadł na 1976 rok. Odmiana Kerman wyrosła z nasion sprowadzonych z Iranu. Dziś Stany Zjednoczone, z uprawami głównie w Kalifornii, są największym eksporterem pistacji (według USDA).
Na co dobre są pistacje?
Pistacje zawierają MUFA, fitosterole, błonnik i karotenoidy. Wśród popularnych orzechów wyróżniają się zawartością luteiny i zeaksantyny (według USDA 2900 µg w 100 g surowych pistacji). Dla zdrowia ważne są zróżnicowana, zbilansowana dieta i zdrowy tryb życia.
Pistacje a profil lipidowy i serce
Pistacje dostarczają jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (MUFA, 23,3 g/100 g) i fitosteroli (ok. 214 mg/100 g). Zastępowanie w diecie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi, do których należą MUFA, pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi. Unijny wykaz oświadczeń zdrowotnych wiąże korzystne działanie steroli roślinnych ze spożyciem co najmniej 800 mg dziennie, a porcja 30 g pistacji dostarcza ich tylko ok. 64 mg. Randomizowane badanie kliniczne (Sauder i wsp., Metabolism 2015, PMID 26383493) wykazało, że u osób z dobrze wyrównaną cukrzycą typu 2 dieta z pistacjami dostarczającymi 20% energii (59–128 g dziennie) dawała po 4 tygodniach niższy cholesterol całkowity, niższy stosunek cholesterolu całkowitego do HDL i niższe triglicerydy niż dieta bez pistacji. Cholesterol LDL i HDL się nie różnił.
Pistacje dostarczają ok. 10,6 g błonnika i 23 g MUFA na 100 g oraz 5,9 g tłuszczów nasyconych. Mają też wysoką zawartość potasu (1020 mg/100 g) i niską zawartość sodu (prażone bez soli 6 mg/100 g). Potas pomaga w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi.
Pistacje a wzrok – luteina i zeaksantyna
Luteina i zeaksantyna to karotenoidy, których organizm człowieka nie syntetyzuje samodzielnie. Pistacje zawierają ich łącznie ok. 2900 µg w 100 g, podczas gdy migdały i orzechy włoskie nie zawierają ich w istotnych ilościach.
Luteina i zeaksantyna gromadzą się w plamce żółtej oka, gdzie tworzą jej pigment. Randomizowane badanie kontrolowane (Scott i wsp., The Journal of Nutrition, 2025, publikacja online 2024, PMID 39426460) wykazało, że codzienne spożywanie 57 g pistacji przez 12 tygodni zwiększało gęstość optyczną pigmentu plamki żółtej (MPOD) u dorosłych z niskim spożyciem luteiny i niską wyjściową gęstością pigmentu. Efekt obserwowano już po 6 tygodniach interwencji. Oba opisane tu badania (Sauder i wsp., Scott i wsp.) dofinansowało stowarzyszenie American Pistachio Growers.
Porcja 30 g pistacji surowych dostarcza ok. 870 µg luteiny i zeaksantyny. Badanie mierzyło gęstość pigmentu, nie widzenie, a EFSA w opinii z 2012 roku uznała dowody na związek spożycia luteiny z utrzymaniem prawidłowego widzenia za niewystarczające.
Pistacje a metabolizm i waga
Pistacje mają niski indeks glikemiczny (w bazie GI Uniwersytetu w Sydney ok. 28). Ta wartość pochodzi z pomiaru u osób z zespołem metabolicznym, wykonanego z odstępstwami od normy ISO, dlatego międzynarodowe tabele IG z 2021 roku podają ją na osobnej liście wyników mniej pewnych. W badaniu Sauder i wsp. poziom glukozy i insuliny na czczo u osób z cukrzycą typu 2 nie różnił się jednak od poziomu na diecie bez pistacji.
Pistacje dostarczają również witaminy E (2,9 mg/100 g), która pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, oraz gamma-tokoferolu i karotenoidów.
Wpływ pistacji na stłuszczenie wątroby badano u myszy (Terzo i wsp., Nutrients 2018), a takich wyników nie można przenosić na ludzi. Przy schorzeniach wątroby każdą zmianę diety skonsultuj z lekarzem lub dietetykiem.
Czy można jeść pistacje na diecie ketonowej?
Pistacje można jeść na diecie ketogenicznej, jeśli porcja mieści się w dziennym limicie węglowodanów. Dieta ketonowa, czyli ketogeniczna, polega na ograniczeniu węglowodanów i zwiększeniu udziału tłuszczów w jadłospisie, dzięki czemu organizm może wejść w stan ketozy i zacząć wykorzystywać tłuszcze jako główne źródło energii. W porcji 30 g pistacje mają 8,2 g węglowodanów, czyli więcej niż migdały (6,5 g) i orzechy włoskie (4,1 g). Na diecie ketogenicznej porcję pistacji dopasuj do dziennego limitu węglowodanów – 30 g dostarcza ich według USDA około 8 g, z czego 3,2 g to błonnik.
Wybieraj pistacje niesolone i bez dodatku cukru. Pistacje w karmelu lub w miodzie dostarczają dodatkowych węglowodanów, które mogą zaburzać stan ketozy.
Jeśli planujesz dietę ketogeniczną w wersji pudełkowej, w ofercie Fit Apetit są gotowe diety, a wśród nich Keto Power i Ketogeniczna.
Jakie wartości odżywcze posiadają orzeszki pistacjowe?
Porcja 30 g pistacji surowych (garść, około 50 łuskanych orzechów) dostarcza 168 kcal, 6,1 g białka, 13,6 g tłuszczów (z czego 7 g MUFA i 4,3 g PUFA), 8,2 g węglowodanów, 3,2 g błonnika, 306 mg potasu i 870 µg luteiny i zeaksantyny. Poniższa tabela pokazuje profil odżywczy pistacji oraz porównanie z migdałami i orzechami włoskimi w tej samej porcji 30 g.
| Składnik | Pistacje 100 g | Pistacje 30 g | Migdały 30 g | Orzechy włoskie 30 g |
|---|---|---|---|---|
| Energia | 560 kcal | 168 kcal | 174 kcal | 196 kcal |
| Białko | 20,2 g | 6,1 g | 6,4 g | 4,6 g |
| Tłuszcze ogółem | 45,3 g | 13,6 g | 15,0 g | 19,6 g |
| – MUFA | 23,3 g | 7,0 g | 9,5 g | 2,7 g |
| – PUFA | 14,4 g | 4,3 g | 3,7 g | 14,2 g |
| – SFA | 5,9 g | 1,8 g | 1,1 g | 1,8 g |
| Węglowodany | 27,2 g | 8,2 g | 6,5 g | 4,1 g |
| Błonnik | 10,6 g | 3,2 g | 3,8 g | 2,0 g |
| Potas | 1020 mg | 306 mg | 220 mg | 132 mg |
| Magnez | 121 mg | 36 mg | 81 mg | 47 mg |
| Witamina B6 | 1,7 mg | 0,51 mg | 0,04 mg | 0,16 mg |
| Witamina E | 2,9 mg | 0,9 mg | 7,7 mg | 0,2 mg |
| Luteina + zeaksantyna | 2900 µg | 870 µg | 0 µg | śladowo |
| Fitosterole | 214 mg | 64 mg | – | – |
| Sód (niesolone) | 1 mg (prażone bez soli 6 mg) | <1 mg (prażone bez soli ok. 2 mg) | <1 mg | <1 mg |
| Sód (solone) | ~430 mg | ~130 mg | ~70 mg | – |
| Indeks glikemiczny | ok. 28 (niski) | ok. 28 (niski) | – | – |
Źródło: USDA FoodData Central (FDC ID 170184 dla pistacji surowych). Indeks glikemiczny pistacji – baza GI Uniwersytetu w Sydney, pomiar z odstępstwami od normy ISO (międzynarodowe tabele IG z 2021 roku, lista wyników mniej pewnych). Wartości zaokrąglone. Węglowodany według definicji USDA obejmują błonnik. Sód dla pistacji solonych – według FDC ID 169426 (prażone z solą), w produktach mocniej solonych bywa wyższy.
Witaminy w pistacjach
Pistacje dostarczają witamin z grupy B (B1 0,9 mg/100 g; B2 0,2 mg/100 g; B3 1,3 mg/100 g; B5 0,5 mg/100 g; B6 1,7 mg/100 g; B9 51 µg/100 g), witaminy E (2,9 mg/100 g), witaminy C (5,6 mg/100 g) oraz beta-karotenu (305 µg/100 g).
Minerały w pistacjach
W 100 g pistacji znajdziesz 105 mg wapnia, 3,9 mg żelaza, 121 mg magnezu, 490 mg fosforu, 1020 mg potasu, 1 mg sodu (surowe, prażone bez soli – 6 mg), 2,2 mg cynku, 1,3 mg miedzi, 1,2 mg manganu i 7 µg selenu.
Codzienne planowanie posiłków wymaga czasu. Dieta pudełkowa to gotowy jadłospis z dowozem, w którym wybierasz dietę, kaloryczność i wariant posiłków, a w dietach z wyborem dań także dania. W opisie każdego dania Fit Apetit znajdziesz zawartość soli.
Jakie są przeciwwskazania do spożywania pistacji?
Pistacje mogą szkodzić osobom z alergią na te orzechy i z zespołem jelita drażliwego. Pistacje solone mogą szkodzić także osobom z nadciśnieniem, zwłaszcza jedzone w dużych ilościach. Pistacje należą do silnych alergenów pokarmowych. Reakcje alergiczne obejmują pokrzywkę, obrzęk, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, atak astmy oskrzelowej, a w skrajnych sytuacjach – wstrząs anafilaktyczny. Przy potwierdzonej alergii na pistacje są one bezwzględnie przeciwwskazane.
Pistacje wykazują reakcję krzyżową z nerkowcami, a obie rośliny należą do rodziny nanerczowatych (Anacardiaceae). Osoby uczulone na nerkowce powinny zachować szczególną ostrożność i nie jeść pistacji bez wcześniejszej konsultacji alergologicznej.
Pistacje prażone z solą dostarczają według USDA FoodData Central ok. 430 mg sodu na 100 g (porcja 30 g = ok. 130 mg), a produkty mocniej solone mogą zawierać go więcej. Osoby z nadciśnieniem tętniczym lub na diecie ograniczającej sód powinny wybierać wyłącznie wariant niesolony.
Osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS) powinny zachować ostrożność, bo według Uniwersytetu Monash pistacje należą do orzechów bogatych w FODMAP (głównie GOS i fruktany), co może nasilać dolegliwości jelitowe – wzdęcia, gazy, ból brzucha.
Pistacje mogą zawierać aflatoksyny produkowane przez grzyby z rodzaju Aspergillus. Spleśniałe lub stęchłe orzechy wyrzuć, ale pamiętaj, że po wyglądzie nie da się wykluczyć obecności aflatoksyn.
Dzieciom, które nie skończyły 5 lat, nie podawaj całych orzechów, bo mogą się nimi zadławić. Zmielone pistacje możesz dodać do potraw, a pastę pistacjową rozsmaruj cienko na pieczywie. Nie podawaj jej łyżką. Jeśli w rodzinie występują alergie, przed podaniem orzechów porozmawiaj z lekarzem (według NHS). Przy kamicy nerkowej ilość orzechów w diecie ustal z lekarzem.
Jak wykorzystać orzeszki pistacjowe w kuchni?
Pistacje sprawdzają się w kuchni bliskowschodniej, śródziemnomorskiej i indyjskiej. Niesolone pistacje pasują do diety wegetariańskiej i wegańskiej, bo dostarczają białka roślinnego i nienasyconych kwasów tłuszczowych. W kuchni pistacje trafiają do przekąsek, pieczywa, ciasteczek, lodów, słodyczy, babeczek, pasztetów, sałatek i sosów, a także do posypek do dań rybnych i mięsnych.
Pistacje solone jada się najczęściej jako samodzielną przekąskę. Niesolone pistacje dodaje się do ciast biszkoptowych, ciastek, puddingów, lodów oraz tradycyjnych orientalnych słodyczy – chałwy i baklawy. Pistacje dobrze komponują się z daniami mięsnymi. Orzechami można nadziać indyka i gęsinę, można też dodać je do pasztetów, gulaszy i terrin. Posiekane pistacje służą jako przyprawa do dań rybnych.
Pasta pistacjowa
Pasta pistacjowa, nazywana też masłem pistacjowym, to gęste, aromatyczne smarowidło na chleb lub dodatek do deserów. Przygotujesz ją z 3 składników. Pieczenie i miksowanie zajmują razem ok. 15 minut, a do tego dochodzi nagrzewanie piekarnika i studzenie pasty. Jedna łyżka (ok. 20 g) zawiera ok. 112 kcal, 4 g białka i 9 g tłuszczów (głównie MUFA).
Składniki na pastę pistacjową:
- Pistacje surowe, niesolone, obrane – 3 szklanki
- Cukier – 1 łyżeczka
- Sól – ¾ łyżeczki
Przygotowanie: Rozgrzej piekarnik do 190°C. Pistacje rozłóż równomiernie na blasze do pieczenia. Piecz przez ok. 7 minut, aż na powierzchni orzechów pojawi się olej, a kuchnia wypełni się intensywnym aromatem. Upieczone pistacje przełóż do robota kuchennego i zmiksuj przez ok. 7 minut, aż uzyskasz gęstą, kremową konsystencję. Dodaj cukier i sól, zmiksuj jeszcze przez kilka sekund. Pozostaw pastę do całkowitego ostygnięcia, przełóż do słoika, przechowuj w lodówce i zużyj w krótkim czasie.
Ile pistacji dziennie? Praktyczne wskazówki
Za porcję pistacji przyjmuje się zwykle garść, czyli ok. 30 g (około 50 łuskanych orzechów). Taka porcja pistacji surowych dostarcza 168 kcal, 6,1 g białka, 3,2 g błonnika, 306 mg potasu i 870 µg luteiny i zeaksantyny.
Pistacje prażone z solą w porcji 30 g zawierają według USDA FoodData Central ok. 130 mg sodu, a mocniej solone – więcej. Przy nadciśnieniu i diecie ograniczającej sód wybieraj wyłącznie wariant niesolony.
Osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS) powinny uważać na pistacje, bo według Uniwersytetu Monash należą one do orzechów bogatych w FODMAP, co u osób wrażliwych może nasilać objawy jelitowe. Tolerowaną porcję warto ustalić z dietetykiem.
Pistacje możesz jeść także wieczorem, jeśli porcja mieści się w dziennym bilansie kalorii.
Najczęściej zadawane pytania
Na co pomaga jedzenie pistacji?
Pistacje dostarczają MUFA, fitosteroli, błonnika i karotenoidów (luteina i zeaksantyna). Opisane tu badania dotyczyły profilu lipidowego i pigmentu plamki żółtej, a uczestnicy jedli w nich więcej niż zwykłą porcję, czyli ok. 30 g. Wpływ na profil lipidowy obserwowano u osób z dobrze wyrównaną cukrzycą typu 2, które przez 4 tygodnie jadły 59–128 g pistacji dziennie (Sauder 2015, PMID 26383493). W badaniu Scott i wsp. (2025, publikacja online 2024) wzięło udział 36 zdrowych osób w średnim i starszym wieku, które jadły mało luteiny. Połowa z nich przez 12 tygodni zjadała około 57 g pistacji dziennie i w tej grupie gęstość pigmentu plamki żółtej wzrosła już po 6 tygodniach, a w grupie na zwykłej diecie się nie zmieniła.
Ile można zjeść pistacji dziennie?
Za porcję pistacji przyjmuje się zwykle garść, czyli ok. 30 g (około 50 łuskanych orzechów). Taka porcja pistacji surowych dostarcza 168 kcal, 6,1 g białka, 3,2 g błonnika i ok. 870 µg luteiny i zeaksantyny. Na diecie ketogenicznej porcję pistacji dopasuj do dziennego limitu węglowodanów – 30 g dostarcza ich według USDA około 8 g, z czego 3,2 g to błonnik.
Czy pistacje są zdrowe na wątrobę?
Pistacji nie należy traktować jako sposobu leczenia chorób wątroby. Wpływ pistacji na stłuszczenie wątroby badano u myszy (Terzo i wsp., Nutrients 2018), a takich wyników nie można przenosić na ludzi. Pistacje mogą za to zawierać aflatoksyny. Według WHO duże dawki aflatoksyn uszkadzają wątrobę, a są też dowody, że te toksyny mogą wywoływać raka wątroby u ludzi. Przy schorzeniach wątroby zmianę diety zawsze konsultuj z lekarzem.
Czy pistacje można jeść na noc?
Pistacje możesz jeść także wieczorem, jeśli porcja mieści się w dziennym bilansie kalorii. Zwróć uwagę na kaloryczność (168 kcal/30 g) i zawartość sodu w pistacjach solonych (ok. 130 mg/30 g według USDA). Przy zespole jelita drażliwego uważaj na pistacje, bo według Uniwersytetu Monash należą do orzechów bogatych w FODMAP. Tolerowaną porcję warto ustalić z dietetykiem.
Czy pistacje wpływają na poziom cholesterolu?
Pistacje dostarczają fitosteroli (214 mg/100 g, czyli ok. 64 mg w porcji 30 g) i MUFA (23,3 g/100 g). Zastępowanie w diecie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi. Unijny wykaz oświadczeń zdrowotnych wiąże korzystne działanie steroli roślinnych ze spożyciem co najmniej 800 mg dziennie. Randomizowane badanie kliniczne (Sauder 2015, PMID 26383493) objęło osoby z dobrze wyrównaną cukrzycą typu 2, które przez 4 tygodnie jadły 59–128 g pistacji dziennie (20% energii diety). W porównaniu z dietą bez pistacji uczestnicy mieli niższy cholesterol całkowity, niższy stosunek cholesterolu całkowitego do HDL i niższe triglicerydy, a cholesterol LDL i HDL się nie różnił. Dawka była większa od zwykłej porcji. Pistacje nie zastępują leczenia farmakologicznego.
Czy pistacje uczulają jak inne orzechy?
Pistacje należą do silnych alergenów pokarmowych. Wykazują reakcję krzyżową z nerkowcami, a obie rośliny należą do rodziny nanerczowatych (Anacardiaceae). Reakcje alergiczne mogą być ciężkie, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym. Osoby uczulone na nerkowce nie powinny jeść pistacji bez konsultacji alergologicznej.
Czy pistacje solone i prażone są zdrowe?
Pistacje solone i prażone mają podobną ilość białka, tłuszczu i składników mineralnych co surowe, ale prażone zawierają mniej witaminy C i luteiny, a solone dodatkowo dużo sodu. Według USDA FoodData Central 30 g pistacji prażonych z solą zawiera około 130 mg sodu, a w produktach mocniej solonych może być go więcej, dlatego sprawdzaj etykietę. Ta sama porcja prażonych bez soli zawiera około 2 mg sodu. Przy nadciśnieniu wybieraj wariant niesolony (więcej we wpisie o sodzie w diecie).
Ile kalorii mają pistacje i czy tuczą?
Według USDA FoodData Central pistacje mają około 560 kcal w 100 g, a garść 30 g (około 50 łuskanych orzechów) dostarcza 168 kalorii. To mniej niż ta sama porcja migdałów (174 kcal) i orzechów włoskich (196 kcal). O masie ciała decyduje bilans kalorii całej diety, w którym trzeba uwzględnić także pistacje.
Czy pistacje są zdrowe?
Pistacje mogą być częścią zbilansowanej diety, a za porcję przyjmuje się zwykle około 30 g. Dostarczają białka roślinnego (według USDA FoodData Central 20,2 g w 100 g), jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika i fitosteroli, a wśród popularnych orzechów wyróżniają się zawartością luteiny i zeaksantyny (według USDA 2900 µg w 100 g surowych pistacji). Wybieraj wersję niesoloną, a przy alergii na orzechy, zwłaszcza na nerkowce, nie jedz pistacji bez konsultacji z alergologiem.
Czy pistacje można jeść w ciąży?
Pistacje w ciąży możesz jeść, jeśli nie masz na nie alergii, a lekarz ani położna nie zalecili ich unikania (według NHS). Przy nadciśnieniu, kamicy nerkowej lub IBS ilość orzechów ustal z lekarzem prowadzącym. Pistacje dostarczają m.in. witaminy B9 (51 µg/100 g) i żelaza (3,9 mg/100 g), ale są silnym alergenem, a solone dostarczają więcej sodu. Wybieraj orzechy niesolone. Pistacje mogą zawierać aflatoksyny, dlatego UE ustala dla nich limity. Po wyglądzie nie da się wykluczyć aflatoksyn, a orzechy spleśniałe lub o stęchłym zapachu trzeba wyrzucić. Dobór diety w ciąży możesz omówić z dietetykiem Fit Apetit pod adresem dietetyk@fitapetit.com.pl.
Czy pistacje mogą szkodzić?
Tak, pistacje mogą szkodzić osobom z alergią na te orzechy i z zespołem jelita drażliwego, a pistacje solone także osobom z nadciśnieniem. Pistacje są silnym alergenem pokarmowym i wykazują reakcję krzyżową z nerkowcami. Należą też do orzechów bogatych w FODMAP i przy IBS mogą nasilać wzdęcia. Porcja 30 g pistacji prażonych z solą dostarcza według USDA około 130 mg sodu. Przy kamicy nerkowej ilość orzechów w diecie ustal z lekarzem. Orzechy spleśniałe wyrzuć, bo mogą zawierać aflatoksyny.
Jaki indeks glikemiczny mają pistacje i czy mogą je jeść cukrzycy?
Pistacje mają niski indeks glikemiczny, a porcja 30 g dostarcza 8,2 g węglowodanów i 3,2 g błonnika. Podawana wartość ok. 28 pochodzi z pomiaru wykonanego z odstępstwami od normy ISO, więc traktuj ją orientacyjnie. Znaczenie ma też wielkość porcji. W badaniu Sauder i wsp. (2015) 30 osób z dobrze wyrównaną cukrzycą typu 2 przez 4 tygodnie jadło pistacje stanowiące 20% energii diety (59–128 g dziennie). W porównaniu z dietą bez pistacji glukoza i insulina na czczo oraz w teście obciążenia glukozą się nie różniły. Przy cukrzycy wybieraj pistacje niesolone, a porcję ustal z diabetologiem lub dietetykiem.